Przewodniki / Zgłoszenie celne i SAD · Aktualizacja: 30 września 2026

Zgłoszenie celne w UE, w Polsce i w UK: od SAD do systemów elektronicznych

Co kryje się za skrótem SAD, jak wygląda dzisiejsze elektroniczne zgłoszenie celne w Polsce i w Wielkiej Brytanii, jakie dane zawiera i kto za nie odpowiada.

Ten przewodnik jest też dostępny po angielsku.

Skąd się wzięło pojęcie „SAD”

Wiele osób, które pierwszy raz sprowadzają towar spoza Unii, słyszy od przewoźnika lub księgowej, że „trzeba zrobić SAD”. To skrót, który przez lata oznaczał po prostu zgłoszenie celne w formie papierowego formularza. Nazwa została w języku branżowym, ale sam sposób składania zgłoszeń zmienił się zasadniczo. Jeśli potrzebujesz szczegółowego omówienia historii formularza i jego pól, zajrzyj na wyjaśnienie, czym jest dokument SAD. W tym przewodniku skupiamy się na tym, jak zgłoszenie wygląda dziś, co w nim jest i kto odpowiada za jego treść.

Dziś zgłoszenie jest elektroniczne

Unijny Kodeks Celny (rozporządzenie (UE) nr 952/2013, w skrócie UKC) przyjmuje zasadę, że wszelka wymiana informacji między przedsiębiorcami a organami celnymi, w tym zgłoszenia, wnioski i decyzje, odbywa się z użyciem technik elektronicznego przetwarzania danych (art. 6 ust. 1 UKC). Papier lub inne środki są dopuszczalne tylko wyjątkowo: na stałe, gdy uzasadnia to rodzaj ruchu lub gdy technika elektroniczna nie nadaje się do danej procedury, albo przejściowo, gdy system informatyczny ulegnie awarii (art. 6 ust. 3 UKC).

W praktyce oznacza to, że „SAD” jest dziś raczej zestawem danych przesyłanych komunikatem do systemu celnego niż kartką papieru. Wydruk, który czasem dostajesz od agencji, to tylko wizualizacja tych danych.

Jak to wygląda w Polsce

W Polsce e-usługi celne działają na platformie PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych). W sekcji dotyczącej przywozu towarów PUESC wymienia m.in. następujące systemy:

AIS/IMPORT PLUS – system obsługi przywozowych zgłoszeń celnych,
AIS/CCI – odprawa scentralizowana,
AIS/e-COMMERCE – zgłoszenia dla przesyłek handlu elektronicznego,
NCTS2 PLUS – tranzyt,
AES/ECS2 PLUS – wywóz.

PUESC udostępnia też instrukcje wypełniania zgłoszeń celnych dla systemów AIS, AES i NCTS2. Zgłoszenie składa się przez te systemy elektronicznie, zwykle za pomocą oprogramowania agencji celnej, która ma dostęp do PUESC.

Jakie dane zawiera zgłoszenie

Zgłoszenie celne to czynność, przez którą wskazujesz zamiar objęcia towarów określoną procedurą celną (UKC reguluje je w art. 158–187). Choć szczegółowy zakres danych zależy od procedury, w typowym zgłoszeniu przywozowym pojawiają się te same kluczowe elementy:

Element	Po co jest potrzebny
Kod towaru (klasyfikacja taryfowa)	Decyduje o stawce cła i o tym, czy potrzebne są pozwolenia lub dodatkowe dokumenty.
Wartość celna	Stanowi podstawę do wyliczenia cła i podatku VAT z tytułu importu.
Pochodzenie towaru	Może uprawniać do obniżonej lub zerowej stawki w ramach umowy handlowej.
Procedura celna	Określa, co dzieje się z towarem: dopuszczenie do obrotu, tranzyt, wywóz, składowanie itd.
Dane stron	Importer, eksporter, zgłaszający i ewentualny przedstawiciel wraz z numerami EORI.

Te same pojęcia występują po obu stronach granicy. Brytyjski serwis gov.uk wprost wskazuje, że kod towaru trzeba podać w zgłoszeniu przywozowym, bo od niego zależy stawka cła i ewentualna konieczność licencji, a wartość towaru służy do wyliczenia cła i VAT.

Błędny kod towaru lub zaniżona wartość to najczęstsze źródła problemów przy kontroli. Odpowiedzialność za poprawność danych nie znika tylko dlatego, że zgłoszenie wypełniła agencja.

Zgłoszenie standardowe i uproszczenia

Obok zwykłego, pełnego zgłoszenia UKC przewiduje szereg uproszczeń dla przedsiębiorców, którzy regularnie prowadzą obrót z krajami trzecimi. Należą do nich m.in. zgłoszenie uproszczone, gdy w chwili zgłoszenia brakuje niektórych danych lub dokumentów (art. 166), odprawa scentralizowana w urzędzie właściwym dla siedziby firmy (art. 179) oraz wpis do rejestru zgłaszającego (art. 182). Takie rozwiązania wymagają zwykle odpowiedniego pozwolenia, więc dla jednorazowego importu lub przeprowadzki w praktyce stosuje się zgłoszenie standardowe.

Kto może złożyć zgłoszenie

Zgłoszenie możesz złożyć samodzielnie albo przez przedstawiciela celnego. Art. 18 ust. 1 UKC przewiduje dwie formy przedstawicielstwa:

przedstawicielstwo bezpośrednie – przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby; zgłaszającym, a więc dłużnikiem z tytułu długu celnego, jest importer,
przedstawicielstwo pośrednie – przedstawiciel działa we własnym imieniu, ale na rzecz innej osoby; zgodnie z art. 77 ust. 3 UKC dłużnikiem jest zgłaszający, a także osoba, na rzecz której zgłoszenie złożono, więc agent odpowiada solidarnie z importerem.

Ten sam przepis przewiduje, że dłużnikiem może stać się również osoba, która dostarczyła informacje potrzebne do zgłoszenia, wiedząc lub mając uzasadnione podstawy, by wiedzieć, że są nieprawdziwe. Dlatego warto dostarczać agencji rzetelne faktury i opisy towaru.

Numer EORI importera
Faktura handlowa z wartością i opisem towaru
Informacja o pochodzeniu towaru (i ewentualny dowód preferencyjnego pochodzenia)
Pisemne upoważnienie dla agencji ze wskazaniem formy przedstawicielstwa

Strona brytyjska: CDS zamiast SAD

Po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE zgłoszenia po stronie brytyjskiej składa się w systemie Customs Declaration Service (CDS (po angielsku)). HMRC podaje, że CDS zastąpił starszy system CHIEF i że od 30 marca 2024 r. wszystkie firmy muszą zgłaszać towary przez CDS. Do komunikacji z systemem potrzebne jest specjalistyczne oprogramowanie, dlatego większość importerów korzysta z agenta celnego lub przewoźnika – gov.uk wprost wskazuje, że tak robi większość firm importujących towary.

Do importu do Anglii, Walii lub Szkocji potrzebny jest numer EORI (po angielsku) zaczynający się od GB. Wytyczne HMRC wymagają też, by warunki przedstawicielstwa zostały potwierdzone na piśmie ze wskazaniem, czy agent działa bezpośrednio, czy pośrednio. Przy przedstawicielstwie bezpośrednim agent co do zasady nie odpowiada solidarnie, ale – jak podkreśla HMRC – importer nadal odpowiada za należytą staranność w swoich zgłoszeniach.

W praktyce przy przewozie towaru między UK a Polską potrzebne są dwa zgłoszenia: wywozowe po jednej stronie i przywozowe po drugiej, każde w innym systemie (CDS lub systemy na PUESC), często z tranzytem pomiędzy nimi.

Podsumowanie

„SAD” to dziś głównie potoczna nazwa zgłoszenia celnego. Samo zgłoszenie jest elektroniczne: w Polsce przez systemy dostępne na PUESC (dla importu AIS/IMPORT PLUS), w UK przez CDS. Niezależnie od systemu kluczowe są te same dane – kod towaru, wartość celna, pochodzenie i procedura – oraz świadomy wybór formy przedstawicielstwa, bo od niej zależy, kto odpowiada za dług celny.

Powiązane przewodniki

Potrzebujesz zgłoszenia celnego UK–Polska?

Easy Clearance to agencja celna UK–UE, która obsługuje zgłoszenia importowe i eksportowe, tranzyt T1/T2 oraz przeprowadzki między UK a Polską. Na jej stronie znajdziesz też szczegółowe omówienie dokumentu SAD.

Przeczytaj o dokumencie SAD

Źródła

Informacje ogólne, nie porada prawna, podatkowa ani celna. Przepisy się zmieniają — przed wysyłką sprawdź aktualne wymagania w źródłach urzędowych lub u agencji celnej.