Przewodniki / Ryby i owoce morza do UK · Aktualizacja: 30 września 2026

Ryby i owoce morza z Polski do UK: dokumenty i kontrole

Ryby i owoce morza wysyłane z Polski do Wielkiej Brytanii podlegają brytyjskim kontrolom sanitarnym, a ryby morskie także przepisom o połowach NNN. Wyjaśniamy, od czego zależy zakres dokumentów i kontroli.

Ten przewodnik jest też dostępny po angielsku.

Dlaczego ryby to osobny temat

Ryby, skorupiaki i mięczaki są produktami pochodzenia zwierzęcego. Od strony brytyjskiej oznacza to, że przy wysyłce z Polski do Wielkiej Brytanii nie wystarczy samo zgłoszenie celne. Obok odprawy celnej działa odrębny system kontroli sanitarnych, a w przypadku ryb morskich dochodzi jeszcze wymóg związany ze zwalczaniem nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów (NNN, po angielsku IUU). Ten przewodnik porządkuje cztery elementy, które w praktyce decydują o tym, czy towar przejdzie przez granicę: kategorię ryzyka, świadectwo zdrowia, powiadomienie w IPAFFS i punkt kontroli granicznej.

Kategoria ryzyka: niska, średnia czy wysoka

Brytyjski rząd przypisuje produktom pochodzenia zwierzęcego z UE kategorie ryzyka. Dla produktów rybołówstwa z UE gov.uk przewiduje wszystkie trzy poziomy: niski, średni i wysoki. O przydziale decydują m.in. gatunek, sposób przetworzenia oraz to, czy produkt jest związany z gatunkami wytwarzającymi histaminę. Takie produkty są według gov.uk w każdych okolicznościach traktowane jako ryzyko średnie, nawet jeśli poza tym spełniałyby warunki ryzyka niskiego (wyjątkiem jest olej rybi).

Dokładną kategorię dla konkretnego towaru sprawdza się po kodzie towaru w tabelach i arkuszu publikowanych przez rząd UK. Dlatego zanim zaplanujesz pierwszą dostawę, ustal poprawny kod — pomoże w tym przewodnik jak ustalić kod towaru HS/CN.

Kategoria	Powiadomienie IPAFFS	Świadectwo zdrowia	Kontrole
Niska	Tak	Nie — wystarczy dokument handlowy od dostawcy	Bez rutynowych kontroli; możliwe kontrole na podstawie informacji wywiadowczych
Średnia	Tak	Tak	Możliwe kontrole dokumentów, identyfikacyjne i fizyczne (odsetek zależny od podkategorii)
Wysoka	Tak	Tak	Kontrole fizyczne i identyfikacyjne każdej przesyłki

Świadectwo zdrowia

Jeśli Twój produkt ma kategorię średnią lub wysoką, gov.uk wymaga przesłania świadectwa zdrowia do IPAFFS. Świadectwo wystawia właściwy organ kraju wysyłki — w Polsce jest to urzędowy lekarz weterynarii. Wielka Brytania przyjmuje z UE weryfikowalne świadectwa zdrowia w formacie PDF, a dokumenty dołączane do powiadomienia muszą mieć postać elektroniczną.

Przy kategorii niskiej świadectwo nie jest potrzebne, ale nadal wymagany jest dokument handlowy od dostawcy. W praktyce oznacza to, że eksporter w Polsce i importer w UK powinni ustalić z wyprzedzeniem, kto przygotowuje który dokument i kiedy trafia on do systemu.

IPAFFS: powiadomienie przed przyjazdem towaru

IPAFFS to brytyjski system, w którym importerzy i agenci importowi zgłaszają władzom przywóz m.in. produktów pochodzenia zwierzęcego. Powiadomienie jest obowiązkowe we wszystkich trzech kategoriach ryzyka. Agent działający w imieniu importera rejestruje się w IPAFFS na dane własnej firmy.

Gov.uk podaje minimalne terminy złożenia powiadomienia dla ryb:

72 godziny przed przybyciem — przy transporcie morskim,
4 godziny przed przybyciem — przy transporcie kolejowym i lotniczym,
2 godziny przed przybyciem — przy transporcie drogowym.

Więcej o samym systemie, rejestracji i typowych błędach przeczytasz w przewodniku IPAFFS — powiadomienie o imporcie żywności.

Punkt kontroli granicznej

Wszystkie przesyłki towarowe objęte tymi przepisami muszą wjechać do Wielkiej Brytanii przez punkt wejścia z punktem kontroli granicznej (BCP), który jest wyznaczony do kontroli danej kategorii towaru. Nie każdy port czy terminal obsługuje każdy rodzaj produktu, dlatego trasę i miejsce przekroczenia granicy trzeba dobrać do towaru, a nie odwrotnie. Dotyczy to także produktów o niskim ryzyku, mimo że nie są one objęte rutynowymi kontrolami.

Kategoria ryzyka, świadectwo zdrowia i wybór BCP są ze sobą powiązane. Błąd w kodzie towaru może oznaczać brak wymaganego świadectwa albo wjazd przez punkt, który nie może skontrolować przesyłki.

Świadectwo połowowe (NNN / IUU)

Oddzielnie od kontroli sanitarnych działa system przeciwdziałania nielegalnym połowom. Według gov.uk, aby przywieźć do UK większość ryb z innego kraju (z wyjątkiem ryb z UE wwożonych do Irlandii Północnej), potrzebne jest zatwierdzone świadectwo połowowe wydane przez właściwy organ państwa, w którym zarejestrowany lub licencjonowany jest statek rybacki. Oznacza to, że przy wysyłce z Polski do Wielkiej Brytanii (Anglia, Szkocja, Walia) wymóg ten co do zasady obowiązuje.

Gov.uk wskazuje też wyłączenia z przepisów o połowach NNN, w tym:

produkty akwakultury (hodowlane),
ryby słodkowodne,
wybrane gatunki wymienione jako wyłączone.

Dla produktów wyłączonych gov.uk przewiduje osobny formularz wcześniejszego powiadomienia o wyłączonych produktach rybołówstwa. Dokumenty NNN, jeśli są wymagane, importer przesyła do IPAFFS i przepisuje z nich wymagane informacje do powiadomienia.

Warto zwrócić uwagę, że świadectwo połowowe wydaje państwo bandery statku, a nie kraj, z którego wysyłasz towar. Jeśli polski zakład przetwarza rybę złowioną przez statek innego państwa, dokument pochodzi od organu tego państwa.

Lista kontrolna przed pierwszą wysyłką

Ustal kod towaru i sprawdź kategorię ryzyka w tabelach gov.uk.
Sprawdź, czy gatunek wiąże się z histaminą (wtedy co najmniej ryzyko średnie).
Dla kategorii średniej lub wysokiej zaplanuj wystawienie świadectwa zdrowia w Polsce.
Ustal, czy produkt podlega świadectwu połowowemu, czy korzysta z wyłączenia (akwakultura, ryby słodkowodne, gatunki wyłączone).
Upewnij się, że importer lub jego agent ma konto w IPAFFS i złoży powiadomienie w terminie właściwym dla środka transportu.
Wybierz trasę przez punkt kontroli granicznej wyznaczony dla Twojego towaru.
Pamiętaj, że niezależnie od kontroli sanitarnych towar wymaga zgłoszenia celnego po stronie UK.

Najczęstsze źródła problemów

W praktyce większość opóźnień przy przesyłkach ryb nie wynika z samych przepisów, tylko z braku koordynacji między stronami. Typowe sytuacje to: towar zaklasyfikowany do niewłaściwej kategorii ryzyka, bo przyjęto ogólny kod zamiast dokładnego; brak świadectwa zdrowia dla produktu, który z powodu gatunku związanego z histaminą ma ryzyko średnie; powiadomienie w IPAFFS złożone po terminie właściwym dla danego środka transportu; wreszcie świadectwo połowowe, które nie zostało przesłane do IPAFFS albo którego dane nie zostały przepisane do powiadomienia.

Osobną pułapką jest założenie, że skoro produkt pochodzi z hodowli, żadne dokumenty nie są potrzebne. Wyłączenie z przepisów o połowach NNN dotyczy tylko świadectwa połowowego. Kontrole sanitarne, powiadomienie w IPAFFS i wjazd przez właściwy punkt kontroli granicznej obowiązują niezależnie od tego, czy ryba była złowiona, czy hodowana. Warto też pamiętać, że te same zasady dotyczą produktów przetworzonych, takich jak ryby wędzone czy marynowane — ich kategorię ryzyka również ustala się po kodzie towaru.

Kto za co odpowiada

Po stronie polskiej eksporter odpowiada za dokumenty z kraju wysyłki: świadectwo zdrowia (jeśli wymagane), dokument handlowy i ewentualne świadectwo połowowe od właściwego organu. Po stronie brytyjskiej importer lub jego agent składa powiadomienie w IPAFFS i dołącza te dokumenty. Jeśli pracujesz w odwrotnym kierunku i interesują Cię dokumenty wymagane przy wywozie żywności z UK do UE, zobacz omówienie świadectwa zdrowia przy wywozie żywności z UK.

Powiązane przewodniki

Potrzebujesz pomocy przy odprawie żywności?

Easy Clearance to agencja celna UK–UE, która obsługuje zgłoszenia importowe i eksportowe, tranzyt T1/T2 oraz przeprowadzki UK–Polska.

Przejdź do Easy Clearance

Źródła

Informacje ogólne, nie porada prawna, podatkowa ani celna. Przepisy się zmieniają — przed wysyłką sprawdź aktualne wymagania w źródłach urzędowych lub u agencji celnej.